Bonvia Stories • De Paddock

Kirgizië: van 35 °C naar winterse kou in tweeënhalve week

Zes expedities. Twaalf maanden. Eén reis voorbij het vertrouwde.

De eerste missie van Project 6 bracht Ash Dykes achttien dagen door in het Congobekken. De Sangha, de tropische hitte en de lange dagen op het water liggen inmiddels achter hem. Veel tijd om bij te komen is er echter niet. Op 14 november vertrekt hij naar Kirgizië, waar een heel andere omgeving op hem wacht.

Dit keer verruilt hij de dichte jungle voor de berglandschappen van het Tiensjan-gebergte. De temperaturen kunnen er in de winter ver onder de −20 °C zakken. Een flinke overgang na de hitte van meer dan 35 °C in Congo.

Voordat hij aan deze volgende missie kan beginnen, moet zijn lichaam eerst herstellen van de vorige expeditie. En dat is nog maar één onderdeel van de voorbereiding.

Een land van bergen

Wie naar Kirgizië kijkt, ziet vooral bergen. Het land ligt in Centraal-Azië, tussen Kazachstan, China, Tadzjikistan en Oezbekistan. Een groot deel van het landschap wordt bepaald door hooggebergte. Van west naar oost strekt het Tiensjan-gebergte zich uit, waarvan de naam vaak wordt vertaald als de ‘Hemelse Bergen’. Tussen de toppen liggen diepe valleien, uitgestrekte hoogvlaktes en bergpassen die op grote hoogte door het landschap lopen.

Het weer kan er snel omslaan. Een zonnige ochtend kan binnen enkele uren plaatsmaken voor sneeuw en harde wind. Op grote hoogte zijn de omstandigheden bovendien heel anders dan in de lagergelegen gebieden.

De bergen hebben niet alleen het landschap gevormd, maar ook het leven van de mensen die er wonen. De Kirgiezen kennen een lange nomadische geschiedenis, waarin paarden en veeteelt van oudsher een belangrijke rol spelen. Hoewel tegenwoordig een groot deel van de bevolking in dorpen en steden woont, trekken herders in de zomer nog altijd met hun kuddes naar de hoger gelegen weiden. Daar bieden joerten, traditionele ronde tenten van vilt, onderdak aan families die een deel van het jaar met hun dieren in de bergen doorbrengen.

Ook de dierenwereld is bijzonder. Op de afgelegen berghellingen leeft onder meer de sneeuwluipaard, een schuwe katachtige die zich zelden laat zien. Daarnaast komen er Siberische steenbokken en argali’s voor: wilde schapen met grote, gedraaide horens. Ook wolven leven in de berggebieden en kunnen in de winter dichter bij bewoonde gebieden komen.

Dykes heeft al met een knipoog laten weten dat hij heel wat geluk nodig zal hebben om een sneeuwluipaard tegen te komen. De kans daarop is klein, maar zijn route voert wel door een gebied waar deze dieren nog in het wild leven.

Voor de expeditie zijn vooral de omstandigheden in het hooggebergte van belang. In de winter kunnen de temperaturen ver onder de −20 °C dalen. Harde wind maakt het nog kouder, terwijl de ijlere lucht boven de 3.000 meter iedere fysieke inspanning zwaarder maakt. Bij sneeuwstormen kan het zicht sterk teruglopen en boven de boomgrens is er weinig natuurlijke beschutting.

Ook de afstanden vragen om een goede voorbereiding. De berggebieden zijn dunbevolkt en tussen nederzettingen liggen soms grote stukken onbewoond terrein. Wie onderweg problemen krijgt, kan niet vanzelfsprekend rekenen op snelle hulp. De route en de omstandigheden vragen daarom om kennis van het terrein en een goed gevoel voor de mogelijkheden van het landschap.

Een cultuur die te paard reist

De band tussen de Kirgiezen en hun paarden gaat eeuwen terug. Paarden waren van groot belang voor het hoeden van kuddes, het afleggen van lange afstanden en het reizen door de bergen. Die verbondenheid is nog altijd zichtbaar in het dagelijks leven en in de tradities van het land. Een bekend Kirgizisch gezegde vergelijkt een paard met de vleugels van een mens.

Ook in de keuken en bij festiviteiten spelen paarden een rol. Van merriemelk wordt kymyz gemaakt, een licht alcoholische gefermenteerde drank die in Kirgizië veel wordt gedronken. Tijdens evenementen zoals de World Nomad Games staan traditionele paardensporten in de belangstelling. Een bekend voorbeeld is kok-boru, waarbij teams van ruiters strijden om het karkas van een geit.

Gastvrijheid is eveneens nauw verbonden met het leven in de bergen. Wie onderweg bij een joert aanklopt, kan vaak rekenen op thee, een plek bij het vuur en hulp bij het vinden van de juiste route. In gebieden waar nederzettingen ver uit elkaar liggen, is de bereidheid om reizigers te helpen van oudsher meer dan een vriendelijk gebaar.

Toch betekent die vertrouwdheid met het paard en het berglandschap niet dat de geplande expeditie voor de lokale bevolking vanzelfsprekend is. De hooggelegen weiden worden vooral in de warmere maanden gebruikt. Wanneer de temperaturen dalen, trekken veel herders met hun kuddes naar lagergelegen wintergebieden.

Een tocht over hoge bergpassen midden in de winter, met overnachtingen in een tent, is dan ook geen gewone reis. De lokale ruiters kennen het gebied goed, maar ook voor hen brengen de omstandigheden van deze expeditie bijzondere uitdagingen met zich mee. Dat maakt hun kennis van de routes, het weer en de paarden des te belangrijker.

Eerst moet het lichaam herstellen

Achttien dagen peddelen op de Sangha, bij temperaturen boven de 35 °C, hebben hun sporen nagelaten. Pas na zijn terugkeer in Londen werd duidelijk hoeveel gewicht Dykes tijdens de expeditie was verloren. Met 66 kilo op de weegschaal was hij zes kilo lichter dan bij vertrek.

Voor iemand die zich voorbereidt op een tocht door besneeuwde berggebieden is dat geen ideale uitgangspositie. Zijn lichaam moet voldoende reserves hebben om de kou en de fysieke inspanning van de komende weken aan te kunnen.

Voeding is daarom een belangrijk onderdeel van zijn voorbereiding. Dykes omschrijft het zelf als non-stop eten. Na het gewichtsverlies in Congo moet hij eerst weer op krachten komen. Dat is niet alleen een kwestie van voldoende energie voor de tocht. In koude omstandigheden verbruikt het lichaam ook energie om de lichaamstemperatuur op peil te houden.

De overgang tussen de twee missies laat weinig ruimte voor een lange herstelperiode. Tussen zijn terugkeer uit Congo en het vertrek naar Kirgizië zitten slechts tweeënhalve week.

“I might not make it”

Naast het herstel is er nog een andere uitdaging: paardrijden. Dykes geeft zelf toe dat het niet zijn sterkste vaardigheid is. Met een lach merkt hij op dat deze missie misschien wel zijn eerste mislukking kan worden.

Achter die opmerking schuilt een reëel verschil met de vorige expeditie. In Congo draaide het vooral om uithoudingsvermogen en het leven op het water. In Kirgizië moet hij zich bewegen door bergachtig terrein, op de rug van een paard en onder winterse omstandigheden. Van de zes omgevingen die Project 6 aandoet, vraagt deze missie daardoor ook een andere set vaardigheden.

Ervaring met eerdere expedities helpt, maar vervangt geen lokale kennis. Al vijftien jaar reist Dykes naar gebieden waar hij afhankelijk is van de mensen die er wonen en de omgeving door en door kennen. Ook nu zal hij voor een belangrijk deel op hen moeten vertrouwen.

De herders die hem begeleiden weten welke routes begaanbaar zijn en zijn vertrouwd met de paarden en het bergterrein. Dykes krijgt bij aankomst slechts enkele uren om aan het paardrijden te wennen. Daarna begint de tocht.

Paarden, bergpassen en een open hemel

De route voert van het noorden van Kirgizië, bij de grens met Kazachstan, naar het zuiden in de richting van China. Onderweg doorkruist Dykes het Tiensjan-gebergte en passeert hij berggebieden op hoogtes tussen de 3.000 en 4.000 meter.

Omdat het landschap en de omstandigheden onderweg veranderen, zal hij tijdens de expeditie op drie verschillende paarden rijden. Een lokale gids begeleidt hem. Ook videograaf Will Pérez is opnieuw van de partij. Hij legde eerder de missies in Congo vast.

Voor de communicatie en het vastleggen van de tocht zijn de omstandigheden dit keer anders. In Congo zorgde het dichte bladerdak ervoor dat Dykes soms wel zestien uur achter elkaar geen verbinding met de buitenwereld had. In de open bergen van Kirgizië is er naar verwachting meer zicht op de hemel. Zoals Dykes het zelf omschreef: “We’ll have full access to the sky.”

Dat maakt de techniek niet automatisch eenvoudiger. Extreme kou heeft namelijk invloed op de prestaties van batterijen. Daarom gaan er extra powerbanks mee. Ook de manier waarop het beeldmateriaal wordt verwerkt, is aangepast aan de omstandigheden. Will wordt onderweg naar het dichtstbijzijnde dorp gebracht om daar te monteren en materiaal te uploaden. Daarna keert hij terug naar de expeditie.

Op die manier moet het mogelijk worden om de tocht deze keer vrijwel live te volgen.

De laatste dagen thuis

Tussen de voorbereidingen door maakt Dykes ook tijd voor het leven thuis. Hij brengt tijd door met zijn ouders en verloofde en viert zijn verjaardag dit jaar in alle rust.

Het zijn gewone momenten, maar ze staan in contrast met wat hem te wachten staat. Hij is nog maar net terug in Londen na achttien dagen in de jungle en bereidt zich alweer voor op een nieuwe periode ver van huis. Dit keer wachten geen tropische temperaturen en lange dagen op het water, maar besneeuwde bergpassen, koude nachten en een reis te paard.

Op 14 november begint de tweede missie van Project 6. De vertrouwde omgeving van Londen maakt plaats voor de bergen van Kirgizië. Daar zal Dykes moeten vertrouwen op zijn eigen ervaring, de kennis van zijn lokale begeleiders en de paarden die hem over de bergpassen dragen.

Na de tropische jungle wacht het winterse hooggebergte. Een andere omgeving, met andere vaardigheden en andere uitdagingen.

You are here

Congo: 800 kilometer over de Sangha

Volg Project 6

We volgen deze reis niet van dag tot dag, maar op de momenten waarop een nieuw hoofdstuk begint.

Voor actuele berichten en updates kun je terecht bij de officiële kanalen van Ash Dykes en zijn team.

Bekijk de officiële updates →

“Echte ongerepte wildernis is moeilijk te vinden.”
— Ash Dykes

Verder ontdekken

Project 6 is één van de vele verhalen op Bonvia. Van avonturen ver van huis tot bijzondere plekken, smaken en creatieve ontdekkingen — er valt nog zoveel meer te beleven.